Niemieckie prawo budowlane
Niemieckie prawo budowlane jest bardzo obszerną dziedziną prawa i wymaga specjalnej znajomości. Zasadniczo rozróżnia się prywatne prawo budowlane od powszechnego prawa budowlanego.
Prywatne prawo budowlane – które jest najbardziej interesujące dla firmy – zajmuje się wzajemnymi stosunkami umownymi firm oraz między firmą a konsumentami. W szczególności chodzi o umowy budowlane oraz czynności budowlane.
Powszechne niemiecki prawo budowlane zajmuje się pozwoleniami na budowę, które nazwane jest prawem planu budowy i prawem porządku budowy. Spośród wszystkiego dla konsumenta najbardziej interesujące jest, np. uzyskanie odpowiedniego zezwolenia w Niemczech właściwego urzędu ażeby móc przeprowadzić budowę domu.
Deutsches Baurecht
Das deutsche Baurecht ist ein sehr umfangreiches Recht und erfordert Spezialkenntnisse. Grundsätzlich unterscheidet man das private Baurecht von dem öffentlichen Baurecht.
das private deutsche Baurecht
Das private deutsche Baurecht – dies ist vor allem für Firmen interessant – beschäftigt sich mit Vertragsbeziehungen von Firmen oder zwischen Firmen und Verbrauchern untereinander. Insbesondere geht es um Bauverträge und Werkverträge.
das öffentliche deutsche Baurecht
Das öffentliche deutsche Baurecht beschäftigt sich mit Baugenehmigungen, dem so genannten Bauplanungsrecht und dem so genannten Bauordnungsrecht. Dies ist vor allem für Verbraucher interessant, die z. B. entsprechende Genehmigungen in Deutschland stellen möchten bei den zuständigen Bauamt, um z. B. Umbauten von Häuser durchführen zu können.
W prywatnym prawie budowlanym cały czas dużą rolę odgrywa pojęcie umowy budowlanej. Zasadniczo można powiedzieć, że umowa budowlana została ujęta albo w postanowieniach niemieckiego kodeksu cywilnego (BGB)– mianowicie jako umowa – albo włączona do tak zwanej VOB, która jest ustawą specjalną w prawie budowlanym.
Różnica między prywatnym prawem budowlanym a VOB faktycznie istnieje w tym, że VOB nie zawiera żadnych prawnie wiążących norm lecz ogólne warunki handlowe umów. Na końcu umowy zawieranej z konsumentem nazywa się, że jeśli VOB powinno być stosowane, to przed zawarciem umowy musi to zostać wyraźnie wskazane. Z pewnością jest też tak, że przed zawarciem umowy zostaje wręczony kompletny tekst VOB.
W przypadku firm wystarczy wskazanie na możliwość zastosowania VOB. Zasadniczo można powiedzieć, że w VOB znajdujemy bardziej szczegółowe uregulowania prawa budowlanego jak w niemieckim kodeksie cywilnym. Niemiecki kodeks cywilny (BGB) mieści w sobie prawo ogólne.
Das private Baurecht und der Bauvertrag in Deutschland
Gerade bei privaten Baurecht spielt der Begriff Bauvertrag immer wieder eine große Rolle. Grundsätzlich kann man sagen, dass ein Bauvertrag entweder nach den Bestimmungen des deutschen Zivilgesetzbuches (BGB) – nämlich als Werkvertrag – oder unter Einbeziehung der so genannten VOB, dies ist ein Spezialgesetz im Baurecht, vereinbart wird.
Der Unterschied zwischen der VOB und dem BGB besteht faktisch darin, dass die VOB keine rechtsverbindlichen Normen sind, sondern in einem Vertrag wie allgemeine Geschäftsbedingungen (AGB) einbezogen werden. Faktisch heißt dies beim Abschluss eine Bauvertrages mit einem Verbraucher, dass dieser vor Vertragsschluss ausdrücklich darauf hingewiesen werden muss, sofern die VOB zur Anwendungen kommen soll und am sichersten ist auch, dass ihm vor Vertragsschluss der komplette Text der VOB ausgehändigt wird.
Bei Firmen reicht der Hinweis, auf die Anwendbarkeit der VOB aus. Grundsätzlich kann man sagen, dass die VOB einfach spezialgesetzlichere Regelungen zum Baurecht triff, als das BGB. Das BGB ist recht allgemein gehalten.
VOB składa się z 3 części, mianowicie z części A, B i C.
niemieckie VOB -Część A
Część A zawiera formalne postanowienia dla oddawania robót budowlanych, co dotyczy okresu czasu przed zawarciem umowy i co w znacznej mierze nie jest szczególnie interesujące dla polskich przedsiębiorstw. Te przepisy są interesujące co najwyżej przy publicznym przetargu zleceń budowlanych. Tu państwo musi brać pod uwagę przepisy z części A VOB.
niemieckie VOB -Część C
Część C w VOB obejmuje powszechne techniczne warunki umowy dla robót budowlanych. Są tu stawiane konkretne wymogi odnośnie instrukcji dotyczącej dostawy, wykonania i rozliczenia robót budowlanych. Faktycznie zostały udzielone odpowiedzi na pytania, jak ma nastąpić instrukcja dotycząca dostawy (więc na przykład oferta) i jak rozliczenie pewnych robót budowlanych.
niemieckie VOB -Część B
Centralną i najważniejszą częścią VOB jest część B. Spotykamy w niej uregulowania w zakresie prawa budowlanego, które są uregulowaniami dalej idącymi jak uregulowania umowy o dzieło w niemieckim kodeksie cywilnym.
Zasadniczo nie można powiedzieć, że VOB jest lepsze od niemieckiego kodeksu cywilnego (BGB). W istocie jest dokładniejsze i bardziej formalistyczne. Dla konsumenta jest stosowanie VOB jest właściwie prawie zawsze wadą, ponieważ do zważenia jest wiele formalności, które nie są przez niego znane. W zakresie budowlanym VOB jest generalnie prawie zawsze stosowana między firmami.
Die deutsche VOB
Die VOB besteht aus drei Teilen, nämlich aus den Teilen A, B und C.
Teil A - VOB
Der Teil A beinhaltet die förmliche Bestimmung für die Vergabe von Bauleistungen, er betrifft also den Zeitraum vor dem Vertragsschluss und ist für polnische Unternehmen größtenteils nicht sehr interessant. Interessant sind diese Vorschriften allenfalls bei der öffentlichen Ausschreibung von Bauaufträgen. Hier muss der Staat die entsprechenden Ausschreibungsvorschriften des Teils A der VOB beachten.
Teil C - VOB
Der Teil C in der VOB umfasst allgemeine technische Vertragsbedingungen für Bauleistungen. Hier werden konkrete Anforderungen an Leistungsbeschreibung, Ausführung und Abrechnung von Bauleistungen gestellt. Faktisch werden hier die Fragen beantwortet, wie eine Leistungsbeschreibung (also z. B. Angebot) und wie die Abrechnung bestimmter Bauleistungen zu erfolgen hat.
Teil B - VOB
Der zentrale und wichtigste Teil der VOB ist der Teil B. Hier werden diverse Regelungen im Bereich des Baurechts getroffen, die weitaus genauer und weitergehender sind als die Regelungen des BGB Werkvertragsrechtes. Grundsätzlich kann man gar nicht pauschal sagen, dass die VOB besser als das BGB Werkvertragsrecht ist, allerdings ist die VOB genauer und formalistischer. Für den Verbraucher ist die Anwendung der VOB eigentliche fast immer ein Nachteil, da viele Formalien zu beachten sind, die dieser nicht kennt. Im Baubereich generell wird die VOB fast immer unter Firmen vereinbart.
Dla polskich przedsiębiorców naturalnie ważne jest informowanie ich o postanowieniach VOB. Postanowienia – jak wyżej - często zostają uzgadniane miedzy niemieckimi i polskimi przedsiębiorcami. Polski przedsiębiorca, który chce mieć zlecenie, nie ma prawie żadnego wyboru aby w tym stosunku umownym włączyć własne warunki handlowe. Zasadniczo niemiecki zleceniodawca będzie odsyłał wyłącznie do swoich ogólnych warunków umowy oraz możliwości zastosowania postanowień VOB. Polski przedsiębiorca będzie w takiej sytuacji faktycznie musiał rozprawiać się z VOB.
niemiecka mentalnośc
Stałym problemem w Niemczech jest to, że zagranicznym przedsiębiorcą często ciężko jest dać sobie radę z niemiecka mentalnością. Do tej mentalności należy także to, że odnosi się ona do ustawowych uregulowań. Jeśli zostało w Niemczech ustanowione, że odbiór odbywa sie w taki a nie inny sposób,, to wtedy rodzi to oczekiwanie, że odebranie ma sie odbyć dokładnie w tym dniu. Jeśli coś miałoby się przesunąć w terminie, to możliwe jest żądanie wynagrodzenia szkody. W Niemczech, kiedy chodzi o takie roszczenia, nie jest się przewrażliwionym.
Dokładnie tak jak w Polsce prawo budowlane jest ciężkim interesem. Krótko mówiąc, polscy przedsiębiorcy, którzy w Niemczech stają się czynni, nie ominą niemieckiej VOB.
Polnishe Unternehmer und der deutsche Bauvertrag
Für polnische Unternehmer ist natürlich wichtig, dass sie sich auch über die Bestimmungen der VOB informieren. Diese Bestimmungen werden – wie oben ausgeführt – häufig zwischen deutschen und polnischen Unternehmern vereinbart. Der polnische Unternehmer, der den Auftrag haben will, hat gar keine Wahl seine eigenen Geschäftsbedingungen in diese Vertragsbeziehung mit einzubeziehen. Grundsätzlich wird der deutsche Auftraggeber ausschließlich auf seine allgemeinen Geschäftsbedingungen verweisen und auch auf die Vereinbarung der Anwendbarkeit der VOB. Der polnische Bauunternehmer wird faktisch in dieser Situation sich mit der VOB auseinandersetzen müssen.
deutsche Mentalität
Ein ständiges Problem in Deutschland ist, dass das ausländischen Unternehmen häufig schwer fällt mit der deutschen Mentalität klarzukommen. Zu dieser Mentalität gehört auch, dass am sich haargenau auf gesetzliche Regelungen bezieht. Wenn in Deutschland vereinbart wird, dass eine Bauabnahme am so und so vielten stattfindet, dann wird auch genau an diesem Tag die Abnahme erwartet. Sollte sich etwas verschieben, kann dies Schadenersatzansprüche auslösen. In Deutschland ist man auch nicht zimperlich damit, wenn es um solche Ansprüche geht. Genau wie in Polen, ist der Baubereicht ein hart umkämpftes Geschäft. Kurzum, der polnische Unternehmer, der in Deutschland tätig wird, kommt nicht an der deutschen VOB vorbei.
Typowe dla małych przedsiębiorców jest w Niemczech to, że często firma zostaje założona w Niemczech albo Polsce a nastepnie działa się czynnie dla niemieckiego przesiebiorcy. Czesto ma to miejsce w prawie budowlanym. Przyczyną tego, jest to, że polscy pracobiorcy jeszcze cały czas potrzebują pozwolenia na pracę. Tak bedzie przez siedem lat od przystapienia Polski do Unii Europejskiej. Dalej należy zauważyć, że w niemieckim prawie budowlanym istnieje ogólny układ zbiorowy pracy. To prowadzi do tego, że każdy pracownik – czy pochodzi z Polski czy też nie – który chce w Niemczech być na podstawie pozwolenia o pracę albo jako zasadniczy pracownik czynny, musi być opłacany według stawki minimalnej w prawie budowlanym. Dla niemieckich pracodawców nie liczy się wtedy faktyczne zajęcie polskiego pracownika, kiedy i tak do zapłacenia jest stawka minimalna.
W związku z tym aby zostać pracownikiem czynnym, często podejmowany jest krok zmierzający do założenia firmy w Niemczech.
To może być niebezpieczne, ponieważ to nie tylko sprowazdza sie do tego, czy firma posiada i może przedłożyć zaświadczenie (E101). Rozstrzygający jest tu, czy faktycznie będzie się czysto czynnym jako pracowik czy czynnym jako firma.
Przeważajace dla osoby, która staje się czynna jest to, żeby była wcielona w organizacje przedsiębiorstwa i zostac opłacona po godzinach.
Dalszym punktem jest to czy osoba taka jest czynna z własnym czy obcym narzędziem oraz czy odbywa się odebranie wykonania dzieła a także czy zostało dokładnie uregulowane w umowie, które usługi mają byc wykonane.
W bardzo wielu przypadkach te warunki nie są wypełniane. Często nie ma żadnych rozsądnych umów o dzieło, które dokładnie by regulowały, że wykonanie i odebranie dzieła.
Das deutsche Baurecht und die Scheinselbstständigkeit von polnischen Unternehmern
Gerade für kleine Unternehmer ist es in Deutschland so, dass häufig eine Firma in Deutschland oder in Polen gegründet wird und man dann überwiegend für einen deutschen Unternehmer tätig ist. Dies passiert häufig im Baubereich. Der Grund dafür ist natürlich der, dass polnische Arbeitnehmer immer noch eine Arbeitserlaubnis brauchen. Dies wird auch für die Dauer von sieben Jahren nach dem Beitritt Polens zur europäischen Union so sein. Weiter ist zu beachten, dass im deutschen Baubereich ein allgemein verbindlicher Tarifvertrag existiert. Dies führt dazu, dass jeder Arbeitnehmer - ob aus Polen oder nicht – der in Deutschland aufgrund einer Arbeitserlaubnis oder grundsätzlich als Arbeitnehmer tätig wird, auch nach dem Mindestlohn im Baubereich bezahlt werden muss. Für deutsche Unternehmer rechnet sich dann faktisch die Beschäftigung eines polnischen Arbeitnehmers nicht, wenn ohnehin Tariflohn zu zahlen ist.
Von daher wird häufig der Schritt gewählt, faktisch eine Firma zu gründen und in Deutschland tätig zu sein.
Dies kann aber gefährlich werden, da es nicht allein darauf ankommt, ob man eine Firma hat und irgendwelche Bescheinigungen (E101) in Deutschland vorlegen kann. Entscheidend ist, ob man auch rein tatsächlich wie ein Arbeitnehmer oder wie eine Firma tätig wird.
Typisch für Arbeitnehmer ist, dass diese überwiegend für eine Person tätig werden, dass sie in die Betriebsorganisation eingegliedert sind und nach Stunden bezahlt werden. Weitere Punkte sind auch, ob die Person mit eigenem oder mit fremden Werkzeug tätig ist, ob eine Abnahme der Werkleistung stattfindet und ob im Vertrag genau geregelt ist, welche Leistungen zu erbringen sind.
In sehr vielen Fällen werden diese Voraussetzungen nicht erfüllt. Häufig gibt es keine vernünftigen Werkverträge, die genau bestimmen, dass eine bestimmte Werkleistung zu erbringen und abzunehmen ist.
Dla polskich firm budowlanych, które w Niemczech chcą dawać zlecenia problem zezwolenia na pracę jest tak samo interesujący jak dla polskiego pojedynczego przedsiebiorcy. Nie mogą oni bezceremonialnie używać polskich pracowników budowlanych do przynoszenia ich zobowiązań w Niemczech. Tutaj także jest wymagane normalne pozwolenie na pracę. Tą okoliczność można zrealizować przez taką realizację umowy, że w efekcie końcowym bedzie to mozliwe. Ryzyka, że wszystko rzeczywiście pójdzie dobrze nie mozna wykluczyć, jesli np. BGS przeprowadzi kontrole.
Ryzyko istnieje zawsze, ponieważ natężenie niemieckiego ustawodawcy jest takie, że żadna osoba opłacana według taryfy i także żadne osoby zatrudnione w Niemczech bez pozwolenia na pracę nie powinny zostać czynne.
Ponadto dla polskich firm należy mieć na uwadze, że jasne zlecenia przedlożone ze strony niemieckich firm są zrozumiałe i możliwe do zrealizowania dla polskich firm. Ważne by z góry było jasne, które postanowienia (np. ogólne warunki handlowe umów strony przeciwnej/VOB czy też prawo umowy o dzieło/BGB) powinny być obowiązujące. Dalej problem znajduje się w pewności polskiego zleceniobiorcy. Przynosi on dzieło i musi być co do tego zabezpieczony. Często się zdarza, że w Niemczech w zakresie budowlanym wogóle nie zostaje zapłacone albo nastepuje to z dużą zwłoką.
Radzimy dla pewności kształtowania i realizowania odpowiednich umów o dzieło.
Niemieccy przedsiebiorcy czasami wykorzystują polskich przedsiebiorców, ponieważ są zdania, że te okoliczności i postanowienia nie są im znane.
Chętnie udzielę porad w sprawach dotyczących
- zakończenia umów o dzieło/ umów budowlanych
- założenia firmy w Niemczech przez polskie firmy budowlane
- przeprowadzenia roszczeń budowlanych o wynagrodzenie polskich firm przeciw niemieckim firmom
- wykonania żądań polskich firm przeciw firmom niemieckim
Bauverträge zwischen deutschen und polnischen Firmen
Für polnische Baufirmen, die in Deutschland Aufträge erbringen wollen, ist das Problem der Arbeitserlaubnis natürlich genauso interessant, wie für den polnischen Einzelunternehmer. Sie können nicht ohne weiteres polnische Bauarbeiter zur Erbringung ihrer Verpflichtung in Deutschland einsetzen. Auch hier ist im Normalfall eine Arbeitsgenehmigung erforderlich. Man kann unter Umständen durch bestimmte Vertragsgestaltung dies so gestalten, dass es im Endeffekt möglich ist. Das Risiko, dass tatsächlich alles gut geht, wenn z. B. der BGS kontrolliert, kann man nicht ausschließen. Ein Risiko ist immer vorhanden, da die Intension des Gesetzgebers in Deutschland die ist, dass eben keine Personen unter Tariflohn und auch keine Beschäftigten aus Polen ohne Arbeitsgenehmigung in Deutschland tätig werden sollen.
Darüber hinaus ist für polnische Baufirmen zu beachten, dass ein klarer Auftrag seitens der deutsche Firma vorliegt, auch von der polnischen Firma so verstanden und realisierbar ist. Wichtig ist, dass man sich von Vornherein schon im Klaren ist, welche Bestimmungen (z. B. allgemeine Geschäftsbedingungen der Gegenseite/VOB oder Werkvertragsrecht nach dem BGB) geltend sollen. Weiter besteht immer das Problem der Sicherheiten für den polnischen Auftragnehmer. Er erbringt eine Leistung und muss sich diesbezüglich absichern. Es kommt häufig vor, dass in Deutschland im Baubereich nicht oder nur sehr schleppend gezahlt wird.
Wir beraten auch über die Gestaltung von entsprechenden Werkverträgen und Durchsetzung von Sicherheiten.
Hier versuchen manchmal deutsche Unternehmen polnische Unternehmen über den Tisch zu ziehen, da sie der Meinung sind, dass diese sich mit den entsprechenden Gegebenheiten und Bestimmungen nicht auskennen.
Ich stehe Ihnen gern bei der Beratung in Bezug zur Verfügung:
- → Abschluss von Werkverträgen/Bauverträgen
- → Beratung für Firmengründung in Deutschland von polnischen Baufirmen
- → Durchsetzung von Baulohnansprüchen polnischer Firmen gegen deutsche Firmen
- → Vollstreckung von Forderungen polnischer Firmen gegen deutsche Firmen
Martin
Rechtsanwalt
|
