|
Specyfika niemieckiego postępowania karnego
Prawnik Niemiecki Andreas Martin, Szczecin
W niemieckim postępowaniu karnym funkcjonują pewne specyficzne elementy odróżniające je od postępowania karnego w Polsce. Zostały one opisane poniżej.
1. Wgląd w akta
W Niemczech - inaczej niż w Polsce – przyjęte jest, iż akta sprawy przesyłane są do kancelarii adwokata, jeżeli ten zwróci się z wnioskiem o ich udostępnienie do wglądu. Dokładniej rzecz biorąc, adwokat nie może żądać przesłania mu akt, lecz w praktyce na prośbę adwokata akta są prawie zawsze przesyłane do jego kancelarii. Zwykle zastrzega się przy tym, iż akta należy odesłać w ciągu 3 dni. W tym czasie adwokat może sporządzić kopię akt na swój użytek. Ponadto adwokat otrzymuje oryginał akt. W Niemczech zgodę na wgląd w akta może wydać jedynie prokuratura lub sąd. Policja nie posiada takich uprawnień. Za przesłanie akt pobierana jest opłata w wysokości 12,00 euro, którą adwokat wnosi do kasy sądu dopiero po uzyskaniu wglądu w akta. Wgląd w akta może zostać udzielony powtórnie.
2. Przesunięcie terminu rozprawy w sprawach karnych
W praktyce często zdarza się, że adwokatowi nakładają się terminy rozpraw w sądzie. Pojawia się wówczas problem, którą rozprawę wybrać i czy możliwe jest w takim wypadku przesunięcie terminu drugiej rozprawy. W sprawach karnych sąd zobowiązany jest uzgodnić termin rozprawy głównej z obrońcą. Często sędzia kontaktuje się z adwokatem telefonicznie i ustala z nim termin rozprawy głównej. Zdarza się jednak również, że sąd ustala terminy rozpraw karnych bez porozumienia z adwokatem. Jeżeli wówczas termin rozprawy nałoży się z wcześniej ustalonym terminem obrońcy, w Niemczech rozprawę główną na wniosek obrońcy przesuwa się na inny termin. W praktyce nie zdarza się, aby sąd wywierał nacisk zwracając obrońcy uwagę, iż ten może powierzyć udział w rozprawie swojemu pełnomocnikowi. Jest to zrozumiałe, jako że podejrzany ma prawo wyboru obrońcy i nie musi się zgodzić, aby przed sądem reprezentowały go osoby trzecie.
3. Areszt śledczy w Niemczech
Areszt śledczy w Niemczech ma charakter bardziej restrykcyjny niż w Polsce, przy czym również w Niemczech jest on przedmiotem krytyki ze strony adwokatów. Obecnie obserwuje się ponowny wzrost liczby osób przebywających w areszcie śledczym. Z uwagi na fakt, iż areszt śledczy stanowi poważną ingerencję w wolność i prawa osobiste osoby zatrzymanej, koniecznością jest bardzo staranne zbadanie przez państwo, czy faktycznie istnieją przesłanki dopuszczające zastosowanie aresztu śledczego. Zastosowanie aresztu śledczego możliwe jest wyłącznie wówczas, gdy istnieje obawa ucieczki, obawa ponownego popełnienia zarzucanego czynu oraz obawa zatarcia śladów, a także uzasadnione podejrzenie popełnienia czynu karalnego. Osoba, wobec której zastosowano areszt śledczy, może skorzystać z odpowiednich środków prawnych, przy czym środek prawny tzw. weryfikacji nakazu zastosowania aresztu śledczego – czyli stwierdzenia prawidłowości zarządzenia aresztu – w większości przypadków nie przynosi oczekiwanego rezultatu. Z drugiej jednak strony prokuratury w Niemczech rzadko stosują areszt śledczy jako środek nacisku. W Niemczech zastosowanie przez sąd aresztu śledczego przez okres dłuższy niż 6 miesięcy jest bardzo trudne. Muszą istnieć ku temu liczne i ważne powody. W przeciwnym razie areszt śledczy należy uchylić (§ 121 niemieckiego kodeksu postępowania karnego). Prawo do wglądu w akta sprawy przysługuje także w trakcie aresztu śledczego.
4. Przydzielenie obrońcy z urzędu
W Niemczech w przypadku przestępstw zagrożonych karą pozbawienia wolności jednego roku bądź w szczególnie ciężkich przypadkach sąd przydziela podejrzanemu obrońcę z urzędu. Zasadniczo istnieje możliwość przydzielenia obrońcy z urzędu już w trakcie postępowania przygotowawczego. W praktyce jednak sąd decyduje się na to bardzo rzadko, co jest oczywiście niekorzystne z perspektywy klienta. Wyboru obrońcy z urzędu dokonuje sędzia przewodniczący. Zgodnie z przepisami (§ 142 niemieckiego kodeksu postępowania karnego) powinien on, o ile to możliwe, wyznaczyć adwokata urzędującego przy wydziale karnym. Podejrzany powinien mieć wcześniej możliwość wypowiedzenia się. W praktyce podejrzanemu - który w wielu przypadkach przebywa w areszcie śledczym – daje się możliwość – najczęściej w przeciągu tygodnia – zaproponowania adwokata, który miałby go bronić. Jeżeli podejrzany zaproponował adwokata, to w większości przypadków sąd przydziela mu go w charakterze obrońcy. Jeżeli podejrzany nikogo nie zaproponował, sąd dokonuje wyboru obrońcy z sądowej listy adwokatów. W mniejszych sądach obrońcy wyznaczani są na zmianę, dzięki czemu każdy z adwokatów ma możliwość zostać przydzielonym w charakterze obrońcy, lecz nawet tutaj można stwierdzić, iż niektórzy sędziowie preferują określonych adwokatów przydzielając ich częściej w charakterze obrońców. W dużych sądach brak jest systemu, według którego powoływani są obrońcy z urzędu, lecz nasuwa się podejrzenie, iż wybór ogranicza się również do konkretnych osób.
Prawnik Niemiecki
Andreas Martin
Al. Wojska Polskiego 5/1
70- 470 Szczecin
tel. 091 814 25 00
fax 091 814 25 04
|
